Terugkeer van de Romeinse tempelstenen

OSS | Dit jaar wordt de vijftigjarige samenwerking gevierd tussen de gemeente Oss en de Universiteit Leiden. Ter ere van dit jubileum staat er in 2024 elke maand een artikel in Weekblad Regio Oss over de bijzondere archeologie van Oss.

In de jaren zeventig werden bij de Lithse Ham baggerwerkzaamheden uitgevoerd. De zandzuigers zogen, naast zand, ook veel archeologische vondsten op. In 1976 vonden lokale archeologen hier grote stenen van tufsteen, kalksteen en zandsteen. Deze stenen zijn zorgvuldig onderzocht. Er werd ontdekt dat ze onderdeel zijn van een Romeinse tempel uit de 1e eeuw: de tempel van Kessel. Dit was misschien wel de grootste tempel van Nederland. Dat weten we door de afmetingen van de stenen. De Romeinen bouwden hun tempels namelijk volgens strenge regels. De tempel had een grondplan van zo’n 24 bij 24 meter. Hierop stond een porticus (zuilengalerij) en cella (heilige ruimte). Boven de ingang van de tempel was een driehoekige geveltop geplaatst, ook wel een timpaan genoemd.

Zwerftocht van de stenen
De mooiste fragmenten van de Romeinse stenen werden opgenomen in de collectie van het Noordbrabants Museum in Den Bosch. De minder fraaie stenen sloeg de gemeente Oss in loodsen op: tientallen tufstenen blokken, een roodzandstenen blok en een kalkstenen fragment. Wetenschappers denken dat de tufstenen het podium vormden waarop de tempel stond. De blokken met een ronde kant komen mogelijk uit de muur rondom het tempelcomplex. Er zijn Romeinse cijfers in de tufstenen blokken gehakt. Hiermee bepaalden de bouwers de juiste volgorde van de blokken bij het plaatsen. Veel blokken hebben constructiegaten en resten van rode mortel. Het lijkt erop dat de stenen in de laat Romeinse tijd opnieuw zijn gebruikt. De tempelstenen lagen vaak in de weg. Bijna 50 jaar lang reisden de stenen daarom van plek naar plek binnen de gemeente. Bij de herinrichting van het Kerkplein dit jaar hebben de stenen eindelijk een definitieve plek gekregen. Het plein werd op 25 september feestelijk heropend.

Op dit vernieuwde Kerkplein staan nu twee gebedshuizen bij elkaar: de Sint-Lambertuskerk en een reconstructie van de Romeinse tempel van Kessel. De Romeinse tempelstenen liggen op een verhoging. Deze heeft, net als de echte tempel, een lengte van ongeveer 24 meter. Achter de tempelstenen staat een stalen constructie in de vorm van de tempel, met begroeiing. Deze wordt ‘s avonds verlicht.

Fietsroute
Meer weten over de Romeinse tempel en de Romeinse tijd in de omgeving van Maren-Kessel? Fiets dan de route ‘Tempels langs de Maas’. Er is een route-app, maar de route staat ook op papier. Dit routeboekje kun je gratis ophalen bij toeristische informatiepunten in de gemeente Oss.