Bij Sjef en Sjaak kan iedereen terecht die zorg nodig heeft

OSS | Dakloos, thuisloos en onverzekerd, maar wel kiespijn of een longontsteking. Voor wie nergens anders terechtkan, opent de Pitstop in Oss elke dinsdag zijn deuren. In de spreekkamer zitten Sjaak van Dorst (straatdokter) en Sjef Cornelissen (straattandarts): die hun pensioen inzetten voor dak- en thuislozen. Want volgens hen heeft iedereen recht op goede hulp, ongeacht je situatie. Sjef vertelt vastberaden: “Als iemand pijn heeft, moet je helpen. Punt.”

Door Femke Vogels

Sjaak laat de spreekkamer zien. Geen chique kliniek, maar precies wat je nodig hebt. Een behandelstoel, bloeddrukmeter, pleisters. De consulten en verbandmiddelen zijn gratis voor ieder die langskomt. Hij draait er niet omheen: “Mensen zijn belangrijker dan regels, we moeten ze helpen.“ 

Sinds kort is er in de spreekkamer van de straatdokter ook ruimte gemaakt voor een tandartsstoel. “Die spullen hebben we vrijwel allemaal via donaties gekregen, bijna nieuw. Fantastisch. We zijn nu operationeel en kunnen aan de slag”, vertelt Sjef Cornelissen. 

Geen verzekering maar wel pijn
Het idee voor een straatdokter in Oss kwam niet zomaar uit de lucht vallen. “Er waren hulpverleners die werkten met mensen zonder huisarts, zonder verzekering, maar met serieuze lichamelijke klachten”, vertelt Sjaak van Dorst, inmiddels al 3,5 jaar actief als straatdokter. “Ze liepen vast. En toen kwam de vraag: waarom hebben we in Oss eigenlijk geen straatdokter?”

In grote steden zoals Rotterdam en Amsterdam bestaat het concept al langer. “De Pauluskerk in Rotterdam is daar een goed voorbeeld van. Daar werken professionele artsen op een laagdrempelige manier met mensen in de marge. En het werkt.”

Toen Sjaak 65 werd, besloot hij zijn praktijk over te dragen. “Ik wilde eigenlijk niet stoppen met werken, maar wel iets anders doen. En dit voelde als iets betekenisvols. Mijn praktijk zat in Oss, dus ik had al een groot netwerk. Dat heb je nodig om dit werk goed te doen.”

Maar al snel bleek dat er méér nodig was dan alleen medische zorg: ook tandheelkundige hulp. En zo kwam Sjef Cornelissen in beeld. Hij werkte tot zijn pensioen als tandarts in Sint Anthonis. “Na mijn pensioen begon het snel te kriebelen”, vertelt hij. “Ik miste het contact met mensen. Toen hoorde ik over dit project en dat ze iemand zochten voor tandheelkunde, was dat het moment.”

Sjef levert vooral acute mondzorg. “Mensen komen hier met een ontstoken kies, een abces of gewoon met ondraaglijke pijn. Dan help ik. We trekken de kies, of we verzorgen de mond. Zo simpel is het.” Hij werkt op afroep. “Als er iemand met spoed komt, spring ik in de auto.”

Overleven gaat voor gezondheid
De mensen die Sjaak en Sjef in hun spreekkamer zien, verkeren vaak in grote problemen. “Deze groep is vooral bezig met overleven”, legt Sjaak uit. “Gezondheid is niet hun eerste zorg. Ze vragen zich af: waar slaap ik vannacht? Heb ik eten? Hoe kom ik aan geld?”

Vertrouwen in zorgverleners ontbreekt meestal. “Ze zijn al zo vaak teleurgesteld door instanties”, zegt Sjaak. “Je moet eerst door die muur heen, dat kost tijd. Maar als je die band hebt opgebouwd, dan komen ze ook terug.”

Een afspraak maken, laat staan nakomen, is al ingewikkeld. “Ze hebben moeite met organiseren”, vertelt hij. “Daarom werken we met een vrij spreekuur op dinsdagochtend. Je moet flexibel zijn. En vooral: je moet een luisterend oor hebben en onbevooroordeeld zijn.”

Bijzonder werk
Niet iedereen is geschikt voor dit werk, vindt het duo. “Je moet kunnen omgaan met mensen die soms agressief reageren, of geen filter hebben. Je moet tegen een stootje kunnen. En de hygiëne is anders”, zegt Sjaak nuchter. Sjef lacht erom: “Het is een ander type zorg. Maar wel dankbaar. En het geeft ons veel voldoening.”

De mensen die ze helpen, hebben zelden slechts één probleem. “Het is altijd een combinatie”, legt Sjaak uit. “Geen verzekering, een beperking, verslaving, schulden, trauma’s… En dan moeten ze ook nog hun zaken regelen via de computer, die ze meestal niet hebben. Daarbij is de maatschappij zo ingewikkeld geworden dat deze kwetsbare groep niet meer meekan.”

Iets terug doen
Beide mannen zijn gepensioneerd, maar dat betekent niet dat hun inzet minder is. “We hebben veel gehad aan de maatschappij. We hebben kunnen studeren, een goede loopbaan gehad. Dan is het logisch dat je iets terugdoet.” vertelt Sjef trots. Sjaak knikt: “Mensen zeggen vaak: ‘Wat goed dat je dit doet.’ Maar voor ons voelt het vanzelfsprekend.”

Regels en protocollen zien ze vooral als obstakels. “Er zijn er veel te veel”, vinden ze allebei. “Die houden mensen juist buiten. Daarom kleuren wij soms buiten de lijntjes.” Sjaak sluit af: “Het is boeiend werk. Soms lastig. Maar mooi dat we dit mogen doen.”

Het spreekuur van de straatdokter en straattandarts in Oss is elke dinsdag van 9.00 tot 13.00 uur bij de Pitstop, Industriepark Oost 3A, Oss. Wil je meer weten? Neem contact op met de Pitstop: telefoon 0412-636251 | mail info@straatdokterbno.nl