Balspelen in de 19e eeuw

OSS | Voetbal, hand- en korfbal en volleybal in clubverband kwamen in de 19e eeuw nauwelijks voor. In enkele krantenberichten uit 1899 werd verslag gedaan van enige voetbalwedstrijden tussen “Victoria” uit den Bosch en “Oss”, ruim gewonnen door Victoria, maar dat waren ook de enige berichten over deze balsporten.

Wel deed men in Oss aan “beugelen”, een sport die tot op heden nog steeds in Brabant en Limburg beoefend wordt. Deze sport lijkt een beetje op croquet: met een houten schop moet je een houten bal door een beugel zien te rollen. Ook krijg je punten, als je een bal van de tegenstander kunt wegstoten.

In 1886 organiseerde de Osse beugelclub “Ons Genoegen“ een toernooi in zaal Verhoeven. Voorzitter van de club was H. van den Elzen, bierbrouwer en de latere burgemeester van Oss; secretaris was goudsmid Smits. Helaas zijn er geen uitslagen van dit toernooi bekend.

Al in de 17e eeuw werd in Nederland de kegelsport beoefend, zoals uit het schilderij van Jacob Duck uit 1635 blijkt. Vanaf de 17e eeuw wordt het spel gespeeld met 9 kegels, die in ruitvorm opgesteld worden; in het midden staat de “koningskegel”, die iets hoger is dan de andere kegels. Over een smalle plank van 30 cm gooi je met een houten bal zoveel mogelijk kegels om, die 16.45 meter verderop staan. 

Eind 19e eeuw bestonden er in Oss 4 kegelclubs: “Acht om den Koning”, “de Krans”, “de Snelvliegers” en “Alle Negen”. Na de opening van de spoorlijn in 1881 werden er regelmatig toernooien bezocht in andere plaatsen, bijvoorbeeld Tiel en Nijmegen en niet onverdienstelijk: zo behaalde A van Dijk van kegelclub “de Krans” de vierde prijs op een toernooi in Tiel, waar hij met “een prachtige stoel” naar huis ging.

In 1889 organiseerde de Osse kegelclub “Acht om den Koning” een groot kegeltoernooi in Oss. Deelnemers waren o.a. boterfabrikant Arnold Jurgens en raadslid H van den Elzen, de latere burgemeester, maar ze vielen helaas buiten de prijzen.

In 1894 werd er door de vereniging “de Krans“ een zilveren medaille behaald op een groot toernooi in Nijmegen en was er ook zilver voor kegelclub “de Snelvliegers”, omdat ze de meeste “negens” behaald hadden (alle 9 kegels in één keer om).

In 1910 werd door dokter Verbeek de kegelclub “Kios” ( Kracht Is Ons Streven) opgericht , één van de oudste clubs in Oss, maar voor hoelang nog? 

Helaas zijn de clubs uit de huidige zaal in Berghem gekegeld en zijn er te weinig actieve leden. Daarom mijn oproep: meld je aan als lid bij de “Open Kegel Club Oss “ en zorg er daarmee voor, dat deze sport met een jarenlange traditie in Oss blijft voortbestaan!