Zus Telkamp (96) vertelt haar oorlogsverhaal als kind
Hoogstpersoonlijk 159 keer gelezenWAMEL/OSS | Zus Telkamp is 96 jaar en nog altijd opmerkelijk helder van geest. Geboren in Wamel, maar in Oss beter bekend als Diny Appels. Twee namen, één leven, met wortels die diep teruggaan naar de oorlogsjaren.
Door Jos Kruisbergen
Recent trok Maas en Waalse chroniqueur Jos Kruisbergen, bekend van onder andere NOS en RTL, de Maas over om haar verhaal vast te leggen. Voor de camera vertelde Zus hoe zij als kind de Tweede Wereldoorlog heeft beleefd.
Ieder jaar keert ze op 4 mei terug naar Wamel voor de dodenherdenking. Daar staat ze stil bij haar familie en dorpsgenoten die de oorlog niet hebben overleefd. De jaren 1940–1945 hebben haar leven blijvend gevormd. Als kind zat ze met zeven mensen in een kelder, dicht op elkaar, schuilend voor het oorlogsgeweld. Angst was er voortdurend, al beleefde een kind dat anders dan een volwassene.
Haar moeder speelde een centrale rol in haar jeugd. De rozenkrans was heilig in huis en bood houvast in onzekere tijden. Tegelijk probeerde haar moeder haar zo veel mogelijk af te schermen van de werkelijkheid buiten, maar deze werkelijkheid drong toch door. Ze zag dorpsgenoot Hanny Rutten, doodgeschoten door een Duitse soldaat, op straat liggen. Een beeld dat haar nooit meer heeft losgelaten.
Ook de schaarste staat haar scherp bij. Brood werd tot op de laatste kruimel verdeeld en gedeeld met velen. Zorg voor elkaar was vanzelfsprekend.
De dag dat de kerktoren van Wamel werd verwoest, herinnert ze zich nog goed. Haar moeder huilde. Kort daarna volgde de evacuatie en kwam ze terecht in Altforts, maar tot de dag van vandaag brengen overvliegende vliegtuigen haar soms terug naar die oorlogsjaren.
In 2014 werd het oorlogsmonument in Wamel door de dorpsgemeenschap gerenoveerd. Daar worden ook de veertien dorpsgenoten herdacht die tijdens de oorlog zonder pardon werden opgepakt en bij de Waalkade in Tiel zijn gefusilleerd.
In Oss vond ze later haar tweede thuis. Daar werd ze een vertrouwd en gewaardeerd gezicht, onder meer door haar betrokkenheid bij de culturele wereld en de verbondenheid met de grandeur van Theater De Lievekamp.
Kruisbergen, die haar nog kende uit vroegere jaren omdat zijn moeder bij de familie werkte, legde haar verhaal vast om ook het perspectief van een kind in oorlogstijd te bewaren. De documentaire is vanaf woensdag 29 april te zien op de website van de Jos Kruisbergen Stichting: www.tweestromenlandinbeeldengeluid.nl.
