Het Kasteel van Oss
Historie 1.834 keer gelezenOSS | Dit jaar wordt de 50-jarige samenwerking gevierd tussen de gemeente Oss en de Universiteit Leiden op het gebied van archeologie. Ter ere van dit jubileum staat er in 2024 elke maand een artikel in Weekblad Regio Oss over de bijzondere archeologie van Oss. Deze maand staat het kasteel van Oss in de spotlights.
Niet veel mensen weten dat er in de stad Oss een kasteel heeft gestaan. Dit stond op de plek van het huidige Burchtplein. Het is niet bekend wanneer het kasteel precies is gebouwd, waarschijnlijk tussen 1325 en 1375. Het bouwwerk was ongeveer 39 bij 23,5 meter groot en de muren waren bijna een meter dik. Om het kasteel heen lag een tien meter brede gracht die ruim twee meter diep was. Het kasteel heeft er niet lang gestaan, voor 1450 was het alweer buiten gebruik. In 1399 kreeg Oss stadsrechten. Een van die rechten was dat er aarden stadswallen, grachten en stenen poorten gebouwd mochten worden. Door die verdediging van de stad werd het kasteel minder belangrijk. Het gebouw raakte in verval, werd gesloopt en de plek van het kasteel werd langzamerhand vergeten. Totdat in 1994 de resten bij toeval tijdens een bouwproject werden opgegraven.
In mei 1994 werden door lokale archeologen middeleeuwse resten gevonden bij de bouw van winkel- en appartementencomplex ‘De Geldersche Poort’, bij het huidige Burchtplein. Op twee meter diepte zag historicus en archeoloog Hans Pennings een muur met een ronde hoektoren. Dit bleek een hele bijzondere vondst te zijn. Het waren de restanten van het Kasteel van Oss, ook wel het Huys tot Osse genoemd. Niemand wist tot die tijd waar het kasteel precies had gestaan. De bouw werd stilgelegd voor archeologisch en bouwhistorisch onderzoek. De oostelijke muur met twee hoektorens was het enige deel van het kasteel dat opgegraven kon worden. Door onderzoek met een grondradar en booronderzoek konden ook de andere delen van het kasteel in kaart worden gebracht. De Archeologische Werkgroep Oss heeft een grote rol gespeeld bij deze ontdekking en het onderzoek.
Sporen van het verleden
Boven de grond is nu niets meer van het kasteel, de stadswal of de stadspoorten te zien. Maar er zijn wel verwijzingen naar dit deel van het Osse verleden. Let bijvoorbeeld eens op de straatnamen: Burchtplein, Walplein, Walstraat, Boschpoorthof. Of ga eens kijken op het Burchtplein. Op de parkeerplaats zijn de contouren van het kasteel aangegeven, er zijn nieuwe informatieborden geplaatst en in een vitrine voor de winkels is een stuk van de hoektoren van het kasteel te zien. Deze vernieuwingen zijn op 12 oktober gepresenteerd door Dolf Warris, wethouder centrum, in het teken van de viering van 625 jaar stadsrechten.
Leestip: Er is een boekje geschreven over het kasteel: Huys tot Oss, het Kasteel van Oss teruggevonden. Dit boek is voor 12,50 euro te koop bij boekhandel Derijks in Oss en uitgeverij Iris uit Berghem.
Luistertip: Wouter Bos heeft een interessante podcast gemaakt met Jurgen Pigmans van het Stadsarchief over 625 jaar stadsrechten. Samen gaan ze langs de ‘punaises’ die de plaats van de stadswal aangeven. De eerdere afleveringen van deze podcast gaan over 50 jaar archeologie en 80 jaar vrijheid. Beluister de podcast op je favoriete podcastkanaal. Zoek naar: OsseSchouders
